HOÀNG THÀNH XƯA

Phan Hoàng Mạnh

Tôi đứng lặng giữa hố đào di tích Nghe lời thuyết minh sôi nổi, hào hùng Như lật từng trang lịch sử Thăng Long Nghe tiếng nói cha ông truyền vang vọng Những giếng nước thuở Đại La mới dựng, Những đầu rồng, đầu phượng chạm trổ tinh vi, Các lá đề, ngói úp...nét thanh kì...

Nghệ thuật ấy cách đây mười thế kỉ ! Trụ móng sỏi kê cột thành đời Lý Xếp giăng hàng thẳng tắp tuyến hành lang...

Cống thoát nước xây, từng cấp, từng tầng...

Thấy sừng sững diệu kì cung điện cổ. Đây bến nước sông đào ven phố ngự, Hàng hiên dài - phủ đệ vị nào đây ? Như thấy chiều chiều tha thướt dáng cung phi Thuyền nhẹ mái ra Dâm Đàm thưởng nguyệt. Ôi cảm xúc ngực trào lên da diết Đâu uy nghi Lý Thái Tổ thiết triều ? Đâu điện Diên Hồng văng vẳng tiếng quân reo ? Đâu treo gươm báu của Rùa Thần trao tặng ? Thăng Long đó, tự ngàn năm tĩnh lặng Nay hiển hiện oai nghiêm dinh thự huy hoàng, Mỗi chiếc bình xưa, men ngọc rỡ ràng...

Mỗi viên gạch thắm, chữ đề niên tạo...

Mỗi tầng đất như một lời thông báo Văn hiến nghìn năm đất Việt là đây ! Thăng Long ! Thăng Long ! Thành quách bao ngày Hào quang chói trong lòng Hà Nội mới ! Hà Nội ơi ! Ngàn xưa đang vẫy gọi Thủ đô hòa bình vươn mạnh với năm châu. Năm mươi năm giải phóng, phấp phới cờ sao, Hồ hởi đón lễ Ngàn năm lịch sử. Thành quách đó lẫy lừng trang quá khứ Tụ khí thiêng sông núi tự bao đời

Thấy oai linh lan tỏa bốn phương trời Và thúc giục toàn dân lên phía trước. Thăng Long ơi ! Chúng con đang dấn bước. **Lời bình* Hoàng thành Thăng Long là một quần thể công trình kiến trúc kì vĩ được các triều vua (Lý, Trần, Lê, Mạc và Nguyễn từ 1010 đến 1945) dầy công xây dựng trong nhiều thế kỉ, đã được coi là di tích quan trọng hàng đầu trong hệ thống các di tích của nước nhà. Điều này càng được khẳng định hơn nữa khi Ủy ban di sản thế giới đã thông qua Nghị quyết công nhận khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội là Di sản văn hóa thế giới* (Vào hồi 20 giờ 30 ngày 31/7/2010 theo giờ địa phương tại Brasil,

tức 6 giờ 30 ngày 1/8/2010 theo giờ Việt Nam). Đây quả thực là một niềm vui, niềm tự hào lớn cho đất nước và dân tộc ta. Từ khi Hoàng thành Thăng Long được phát lộ và được công nhận là Di sản văn hóa thế giới, đã có nhiều du khách trong nước và nước ngoài viếng thăm. Tác giả bài "Hoàng thành xưa" cũng là một trong những người được đặt chân đến khu di tích này, và chính nơi này đã đem lại những cảm hứng cho người làm thơ. Tác giả đã "đứng lặng trước hố đào di tích" để nghe kể về những trang sử hào hùng của cha ông trên đất Thăng Long. Lời kể sống động của người thuyết minh cùng với vốn hiểu biết về lịch sử đất nước, về lịch sử dân tộc của người làm thơ như có sự gắn kết và gợi mở để cho từng sự vật, từng sự kiện cứ gọi nhau hiện về trong mỗi dòng thơ. Đây là "giếng nước

thuở Đại La mới dựng", kia là "những đầu rồng, đầu phượng chạm trổ tinh vi"; và đây là "trụ móng sỏi kê cột thành đời Lí", là "cống thoát nước xây, từng cấp, từng tầng", và kia là "bến nước sông đào ven phố ngự"...Tất cả đều là những minh chứng cho một kinh thành đã từng tồn tại. Thế rồi, từ những sự vật hiển hiện được nhìn thấy, trí tưởng tượng của người làm thơ đã ngược về xa xưa để tự hỏi: "hàng hiên dài -- phủ đệ vị nào đây? Rồi lại còn "như thấy chiều chiều tha thướt dáng cung phi, thuyền nhẹ mái ra Dâm Đàm thưởng nguyệt"...Trí tưởng tượng như thúc đẩy cảm xúc và suy tưởng của tác giả tiến lên những cung bậc mới:

Ôi cảm xúc ngực trào lên da diết

Đâu uy nghi Lý Thái Tổ thiết triều ?

Đâu điện Diên Hồng văng vẳng tiếng quân reo ?

Đâu treo gươm báu của Rùa Thần trao tặng ?

Những câu hỏi dồn dập như bộc lộ rõ hơn nỗi khát khao của tác giả muốn được "thấy", được "nghe" những sự tích, những dấu ấn vàng son của cha ông thuở trước vốn đã được khắc sâu trong tâm tưởng của mỗi người dân Đất Việt. Và rồi, những báu vật đã "ngàn năm tĩnh lặng" trong lòng đất Hoàng thành đang hiển hiện trước mắt tác giả:

Mỗi chiếc bình xưa, men ngọc rỡ ràng...

Mỗi viên gạch thắm, chữ đề niên tạo...

Mỗi tầng đất như một lời thông báo

Văn hiến nghìn năm đất Việt là đây!

Tất cả những báu vật ấy đều như chụm lại để tạo thành một "Dòng điện tâm linh" kết nối quá khứ nghìn năm với hiện tại và tác động cực mạnh tới "vùng tâm linh" của người cầm bút, làm rung động, làm bật dậy sự thán phục, sự ngưỡng vọng, sự kính trọng, sự tôn vinh, sự tự hào...trong tâm hồn người làm thơ đối với lịch sử, đối với cha ông. Những tiếng: "Thăng Long! Thăng Long!" được thốt lên như sự tuôn trào cảm xúc rất khó kìm nén của người cầm bút...

Thăng Long nghìn năm oanh liệt, hào hùng đã để lại cho con cháu hôm nay một Khối di sản về vật chất, một Khối di sản về tinh thần, cái thì hiện hữu, cái thì tàng ẩn...Tất cả đều đang tỏa sáng giữa lòng Hà Nội mới. Điều mà tác giả "Hoàng Thành xưa" muốn hướng tới là thời nay phải làm sao cho xứng đáng với lịch sử nghìn năm của Thăng Long, phải lấy đây làm "Điểm tựa" để đi lên trong thời đại mới. Tác giả muốn truyền đến người đọc cảm hứng, tâm nguyện cùng lời hứa với lịch sử, với cha ông, với Thăng Long rất đỗi chân thành, tha thiết:

Thăng Long ơi !

Chúng con đang dấn bước.

Tác giả "Hoàng Thành xưa" đã bộc bạch, đã trải lòng mình qua những dòng thơ đầy cảm xúc và đã tạo được sự cuốn hút, sự đồng cảm và sẻ chia của người đọc. Đây được coi là thành công rất đáng kể của tác giả...