NGHẸN LỜI TIỄN BIỆT

Hải Yến Triệu triệu con tim nghẹn xót xa Trời xanh rủ bóng vắng chim ca Chiều thu sóng biển ngừng tay vỗ Nhạt nắng sương gieo ánh xế tà. Chầm chậm dòng người cứ ngẩn ngơ Ba mươi Hoàng Diệu đợi từng giờ Hương lan lan tỏa căn phòng nhỏ Bái biệt tâm thành trọn ước mơ. Điện Biên dậy đất hợp thời cơ Thần tốc trời Nam, Ngụy cuốn cờ Rạng rỡ công Người vui Đại thắng

Sơn hà một dải đẹp vần thơ. Tiễn biệt Người về nghẹn tiếc thương Vũng Chùa - Đảo Yến nghĩa quê hương Thênh thang Trời - Biển ta gìn giữ Ấm áp tình người tỏa bốn phương...

**Lời bình* Viết về cuộc đời và sự nghiệp của Đại tướng Võ Nguyên Giáp - Vị Đại tướng Huyền thoại của dân tộc ta, Giáo sư, Anh hùng Lao động Vũ Khiêu có đôi câu đối đúc kết thật súc tích : "Võ Công truyền Quốc sử; Văn Đức quán Nhân tâm".* Võ công của Đại tướng đã làm cho cả chục "đại tướng" của hai đế quốc Pháp và Mĩ phải "tâm phục, khẩu phục"; Văn đức của Người làm sáng láng khắp giang sơn Tổ quốc, đồng bào trong và ngoài nước đều được tưới nhuần...Có lẽ chính vì thế nên khi Đại tướng về Cõi Vĩnh hằng, thì muôn người đều một dạ, một lòng tiếc thương Người vô hạn. Sự tiếc thương ấy được biểu lộ bằng nhiều cách khác nhau, mà trong đó, thơ ca đã góp phần khá đậm nét. Trong những tiếng thơ chung ấy có một tiếng thơ "Nghẹn lời tiễn biệt" của tác giả Hải Yến.

Bài thơ không quá dài mà cũng không quá ngắn, nhưng rất đủ để nói đến những tình cảm sâu lắng, những nỗi tiếc nhớ, xót thương và cảm phục đến khôn cùng đối với Đại tướng. Hòa trong dòng người đến viếng Đại tướng tại nơi ở và làm việc của Người, tác giả như được hòa vào nỗi xót đau chung của sự mất mát, lời thơ như cứ tự nhiên bật ra : "triệu triệu con tim nghẹn xót xa"...Cái xót xa như "nghẹn" lại ngay từ nơi con tim của "triệu triệu" con người. Cái xót xa bởi sự mất mát quá lớn lao ấy đã làm cho cảnh vật vốn rất đẹp của mùa thu Hà Nội cũng trở nên thấm buồn. Những dòng thơ bảy chữ cứ trải đều những cái buồn ấy : "Trời xanh rủ bóng vắng chim ca, Chiều thu sóng biển ngừng tay vỗ, Nhạt nắng sương gieo ánh xế tà". Người người trĩu nặng nỗi buồn thương làm cho cảnh vật vốn vô tri vô giác cũng đượm một sắc buồn. Từng chữ, từng lời, từng hình

ảnh được "nhân hóa" như "trời xanh rủ bóng", "sóng biển ngừng tay vỗ" và "nhạt nắng sương gieo ánh xế tà" đã góp phần tạo nên cảm giác khá đặc biệt này nơi người đọc...

Từ cảnh vật chung, không gian chung trĩu nặng buồn thương ấy, tác giả đưa người đọc về với dòng nguời đang đợi chờ, đang nhích dần từng bước, mong đến được nơi ở và làm việc của một con người muôn ngàn lần kính yêu để gửi tấm lòng thành bái biệt...Hương hoa tỏa ngát căn phòng nhỏ của Đại tướng như để tiễn đưa Người về nơi Vĩnh hằng thanh thản, nhưng hình như cũng có phần làm dịu bớt nỗi đau mất mát, để người người cùng hồi cố về quá khứ với những chiến công oai hùng của dân tộc gắn liền với danh thơm của Đại tướng. Những dòng thơ nhắc tới chiến thắng Điện Biên "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu", cũng là nhắc tới một "quyết định khó khăn nhất" trong cuộc đời làm tướng của Người là chuyển từ "đánh nhanh, thắng nhanh" sang "đánh chắc, tiến chắc" để có được thắng lợi hoàn toàn mà ít phải tổn hao máu xương hơn. Và câu thơ "thần tốc trời Nam -- Ngụy

cuốn cờ" là nhắc tới một bức điện lịch sử mang mệnh lệnh tiến công của Đại tướng vào mùa xuân năm 1975: "Thần tốc, thần tốc hơn nữa; táo bạo, táo bạo hơn nữa", để đất nước có ngày vui đại thắng, để giang sơn thu về một mối...Những câu thơ thật ngắn nhưng mang nặng cả một khoảng dài của lịch sử dân tộc, gắn liền với tên tuổi của vị Đại tướng kính yêu...

Từ "nghẹn xót xa" ở khổ thơ đầu bài đến "nghẹn tiếc thương" ở khổ thơ cuối bài đều là những nỗi đau của tình cảm con người khi có người thân mất đi. Đại tướng đã thực sự là "Người thân" của mọi người, của mọi nhà và của cả đất nước...Chỉ có điều, cái "nghẹn xót xa" ở đầu bài thấm buồn hơn, bởi không gian, thời gian và cảnh vật đều phủ đậm một nét buồn. Còn "nghẹn tiếc thương" ở cuối bài có phần tươi sáng hơn, bởi tác giả bài thơ cũng như người đọc thơ như đều hiểu rằng : sinh - lão - bệnh - tử là quy luật của muôn đời, chẳng ai tránh khỏi. Cái "tươi sáng hơn" cũng còn do ba dòng thơ cuối bài mang lại : "Vũng Chùa - Đảo Yến nghĩa quê hương, Thênh thang trời - biển ta gìn giữ, Ấm áp tình người tỏa bốn phương"... Tác giả nhắc đến những địa danh "Vũng Chùa, Đảo Yến" ở quê nhà của Đại tướng, cũng là nơi Đại tướng chọn làm nơi yên nghỉ của

Người. Nẳm nghỉ mà vẫn như canh giữ đất trời của Tổ quốc, mà vẫn như nhắc nhở mọi người giữ gìn Đất nước... Cuộc "hồi hương" của Đại tướng có thể coi là một nét đẹp để người đời cùng suy ngẫm...

Chỉ với bốn khổ thơ, tác giả Hải Yến đã khắc họa được những nét khá đặc sắc về vị Đại tướng Huyền thoại của dân tộc mà lại rất gần gũi với muôn người. Ý tứ của bài thơ cứ cuốn theo một lôgíc tự nhiên của tình cảm, tạo được sự cảm thông, thấu hiểu rất đáng trân trọng giữa mọi người...

Ngày 17 tháng 11 năm 2013